مرتضى مطهرى
102
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
سپاس ذات خدا را ، آنكه ستايش كنندگان نتوانند به ستايش او برسند و شمار كنندگان نتوانند نعمتهاى او را برشمارند و كوشندگان نتوانند حقّ بندگى او را ادا نمايند ، آنكه همّتها هر چه دور پروازى كنند كنه او را نيابند و زيركيها هر اندازه در قعر درياهاى فطانت فرو روند به او نرسند ، آنكه صفت او را حدّ و نهايتى و تغيّر و تبدّلى نيست . . . در اين جملهها - چنان كه مىبينيم - از صفات نامحدود خداوند ياد شده است . بعد از چند جمله مىفرمايد : كمال الاخلاص له نفى الصّفات عنه لشهادة كلّ موصوف انّه غير الصّفة و شهادة كلّ صفة انّها غير الموصوف ( 1 ) فمن وصف اللّه سبحانه فقد قرنه و من قرنه . . . اخلاص كامل ، نفى صفات از پروردگار است ، زيرا موصوف گواهى مىدهد كه ذاتش غير از صفت است و صفت گواهى مىدهد كه او چيزى است غير از موصوف ، و هر كس خداوند را به صفتى توصيف كند ، ذات او را مقارن چيز ديگر قرار داده و هر كس خدا را مقارن چيزى قرار دهد . . . الى آخر . در اين جملهها ، هم براى خداوند اثبات صفت شده است ( الّذي ليس لصفته حد محدود ) و هم از او نفى صفت شده است ( لشهادة كلّ صفة انّها . . . ) از خود اين جملهها معلوم است كه صفتى كه خداوند موصوف به آن صفت است صفت نامحدود به نامحدوديّت ذات است كه عين ذات است ، و صفتى كه خداوند مبرّا و منزّه از اوست صفت محدود است كه غير ذات و غير از صفت ديگر است . پس توحيد صفاتى يعنى درك و شناختن يگانگى ذات و صفات حق .
--> ( 1 ) . [ در نهج البلاغه ، دو جملهء اخير با تقدّم و تأخّر ذكر شده است . ]